Commissie OCTAS
Commissie OCTAS

Commissie OCTAS

Herziening stelsel langdurige ziekte en arbeidsongeschiktheid

Nederland staat aan de vooravond van een aanpassing van het stelsel rondom langdurige ziekte en arbeidsongeschiktheid. In dit dossier verkennen we de uitdagingen en de geplande hervormingen van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). Met een focus op de actuele problemen zoals het tekort aan verzekeringsartsen, complexe regelgeving, en de beperkte flexibiliteit in de behandeling van individuele gevallen, bieden we inzicht in hoe deze veranderingen zowel werkgevers als werknemers beïnvloeden. De commissie OCTAS heeft opdracht gekregen om aanbevelingen te doen richting een meer rechtvaardig, toegankelijk en toekomstbestendig stelsel. Ontdek hier de belangrijkste ontwikkelingen en bereid u voor op de toekomst van arbeidsongeschiktheid in Nederland.

 

Probleem met het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel

Het huidige Nederlandse arbeidsongeschiktheidsstelsel staat onder druk. Eén van de belangrijkste problemen is het tekort aan verzekeringsartsen, wat de beoordeling van arbeidsongeschiktheid bemoeilijkt. Daarnaast zijn er uitdagingen rond de betaalbaarheid, uitvoerbaarheid en uitlegbaarheid van het stelsel. Dit leidt tot complexiteit en onzekerheid voor zowel werkenden als werkgevers. De druk op het systeem heeft ook geleid tot hardheden binnen de WIA, wat betekent dat er onvoldoende flexibiliteit is om individuele gevallen adequaat te behandelen. 

Voorbeelden van deze hardheden zijn: 

  • Starre beoordelingscriteria: De WIA hanteert strikte beoordelingscriteria voor arbeidsongeschiktheid die niet altijd aansluiten bij de individuele omstandigheden van de werknemer. Dit kan leiden tot situaties waarin werknemers die enige arbeidscapaciteit hebben, onvoldoende ondersteuning ontvangen of worden gedwongen tot werk dat ze fysiek of mentaal niet aankunnen.
     
  • Ongunstige financiële impact op werknemers: De manier waarop de WIA is gestructureerd, kan financieel nadelig zijn voor sommige werknemers, vooral voor degenen met wisselende inkomens of die in flexibele arbeidsrelaties werken. Dit kan resulteren in een significante inkomensdaling bij arbeidsongeschiktheid.
     
  • Complexe re-integratieverplichtingen: Werkgevers zijn verplicht om bij te dragen aan de re-integratie van gedeeltelijk arbeidsongeschikte werknemers. Echter, de regels en procedures kunnen complex en belastend zijn, vooral voor kleinere werkgevers. Dit kan een barrière vormen voor effectieve re-integratie.
     
  • Onduidelijkheid en gebrek aan flexibiliteit: De huidige regelgeving biedt weinig ruimte voor maatwerk, waardoor het systeem niet flexibel genoeg is om adequaat te reageren op de uiteenlopende behoeften van werknemers. Hierdoor kunnen werknemers die in aanmerking zouden moeten komen voor ondersteuning, deze mislopen.
     
  • Beperkte toegang tot verzekeringsartsen: Het tekort aan verzekeringsartsen kan leiden tot vertragingen en inconsistenties in de beoordeling van arbeidsongeschiktheid. Dit kan de toegang tot uitkeringen en ondersteunende diensten bemoeilijken, waardoor werknemers in onzekerheid blijven over hun status en toekomst.

Deze hardheden binnen het huidige stelsel benadrukken de noodzaak voor een herziening om het systeem rechtvaardiger, flexibeler en beter afgestemd te maken op de individuele behoeften van de werknemers.

Tijdslijnen commissie OCTAS

De commissie OCTAS is in 2022 opgestart en heeft op 16 oktober 2023 een  tussenrapport gepubliceerd. Hierin geeft de commissie een probleemanalyse van het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel. Inmiddels is duidelijk geworden dat de commissie hun eindrapport op 29 februari 2024 gaat presenteren. Wij zijn benieuwd naar deze rapportage en houden u via deze site op de hoogte van onze bevindingen. 

Jannieta van Rijnswou

Wilt u meer weten?
Jannieta van Rijnswou staat voor u klaar.

Ik ben recent gestart bij VLC & Partners en breng meer dan 15 jaar ervaring in sociale zekerheid mee. Mijn focus ligt op het arbeidsongeschiktheidsstelsel, waarvan ik de ontwikkelingen nauwlettend volg. Dit stelt mij in staat om oplossingen te bieden in complexe vraagstukken, wat van grote waarde is voor onze klanten.

 

Tussenrapportage commissie OCTAS 

In het tussenrapport zijn de bevindingen tot nu toe gepresenteerd aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De belangrijkste conclusies uit het rapport zijn: 

  • Complexiteit van het stelsel: Het arbeidsongeschiktheidsstelsel is uiterst complex, wat leidt tot moeilijkheden voor zowel gebruikers als professionals. Vereenvoudiging is essentieel, ondanks de uitdagingen die dit met zich meebrengt.
     
  • Contractafhankelijke arbeidsdeelname: Het succes van arbeidsdeelname is sterk afhankelijk van het type contract van de werknemer. Vaste contracten bieden betere ondersteuning bij ziekte, terwijl flexwerkers en tijdelijke werknemers vaak tussen wal en schip vallen.
     
  • Impact op kwetsbare groepen: De complexiteit en inefficiëntie van het systeem treffen vooral kwetsbare groepen zoals flexwerkers, werklozen en mensen met vroegtijdige handicaps. Deze groepen ervaren vaak meerdere problemen gelijktijdig.
     
  • Uitvoeringsproblemen: Er zijn aanzienlijke uitvoeringsproblemen binnen het stelsel, inclusief lange wachttijden voor beoordelingen en uitdagingen in de gegevensuitwisseling tussen verschillende instanties.
     
  • Behoefte aan duidelijkheid en vertrouwen: Het rapport benadrukt de noodzaak van een stelsel dat duidelijk, begrijpelijk, en gebaseerd is op vertrouwen, zowel vanuit de overheid als van de gebruikers.

 

Duurzame inzetbaarheid

In de context van het vernieuwen van het arbeidsongeschiktheidsstelsel in Nederland, vormt het bevorderen van duurzame inzetbaarheid van werknemers een essentieel onderdeel. Duurzame inzetbaarheid richt zich op het behouden en verbeteren van de werkcapaciteit en het welzijn van werknemers gedurende hun gehele loopbaan. Dit concept omvat drie belangrijke elementen: amplitie, preventieve zorg en curatieve zorg.

  • Amplitie: Dit gaat over het versterken en ontwikkelen van de positieve aspecten van werk en welzijn. In de context van de WIA-herziening, benadrukt amplitie het belang van werkplekken die niet alleen risico's beheren, maar ook actief bijdragen aan de groei en welzijn van werknemers. Dit kan helpen om arbeidsongeschiktheid te voorkomen.
  • Preventieve Zorg: Preventie speelt een cruciale rol in het verminderen van arbeidsongeschiktheidsrisico's. Door zich te richten op vroege interventie en het aanpakken van risicofactoren in de werkomgeving, kan het vernieuwde stelsel werkgevers en werknemers beter ondersteunen in het voorkomen van langdurige ziekte en arbeidsongeschiktheid.
  • Curatieve Zorg: Curatieve zorg betreft de behandeling en ondersteuning van werknemers die al te maken hebben met gezondheidsproblemen of arbeidsongeschiktheid. Een herzien stelsel dat de toegang tot en de kwaliteit van curatieve zorg verbetert, kan de re-integratie van werknemers in het arbeidsproces versnellen en effectiever maken.

Door in te zetten op deze drie elementen kunnen werkgevers en werknemers beter worden voorbereid op de uitdagingen die gepaard gaan met langdurige ziekte en arbeidsongeschiktheid. Bovendien dragen deze veranderingen bij aan een arbeidsmarkt die niet alleen reactief is, maar ook proactief werkt aan het behoud en de verbetering van de gezondheid en het welzijn van werknemers.